Beschrijving van een rechtuitontvanger
voor 17,2 kHz.
------------------------------------------------------------------------------------
Dit document is hier na te lezen maar ook te
downloaden (klik hier)
Hier een alternatief: Rx
met de soundblasterkaart
Hoe werkt SAQ?? Klik
hier voor een pdf file uit QST Jan.09
------------------------------------------------------------------------------------
RECHTUITONTVANGER
VOOR 17,2kHz.
Hieronder het schema van een rechtuit ontvanger voor 17,2kHz,
de frequentie waarop SAQ, de laatste nog werkende machinezender,
gelegen te Grimeton te Zweden in CW uitkomt. De uitzendingen gebeuren
meestal op 24 december in de ochtend en de laatste zondag van
juni in de ochtend en kort na de middag.
Het schema van de ontvanger is heel simpel: een RF versterker
afgestemd op 17,2KHz, gevolgd door een mengtrap waaraan het RF
signaal van 17,2 kHz en het signaal van een signaal generator
worden toegevoerd, deze laatste met een frequentie van 18,2kHz.
De verschilfrequentie is 1 kHz, die dan door een signaltracer
LF wordt versterkt.
Als antenne gebruik ik gewoon een long wire van een 20 tal meter
op 10 m hoogte.
De ontvanger heeft twee B981 mosfets als actieve elementen.
De linkse BF981 is de RF versterker. Aan gate 1 is de ingangskring
gekoppeld, bestaande uit een LC kring. De LC kring is via een
kleine C van 1n2 met gate 1 gekoppeld. Ik heb mosfet niet rechtstreeks
aan de LC kring gekoppeld, maar via een koppel C. Ik had ooit
eens een mosfet opgeblazen waarvan gate 1 wel rechtstreeks met
de LC kring was verbonden toen ik een antenne die blijkbaar statisch
geladen was aankoppelde… vandaar.
Ook in de drain van de eerste mosfet is een op 17,2kHz afgestemde
LC kring geplaatst.
Vandaar wordt er uitgekoppeld naar de tweede BF981 die als mixer
fungeert. Het RF signaal wordt toegevoerd aan gate 1, het signaal
van de LO (toongenerator op 18,2kHz) wordt via een grote condensator
aan gate 2 toegevoerd. In de drain wordt over een 100mH spoel
het 1 kHz signaal uitgekoppeld naar de LF versterker, in mijn
geval een signal tracer.
In plaats van de 100mH spoel, die volledig in ferriet (of poederijzer
?) is omkapsel en in het rommelbakje liggen had, heb ik het eerst
geprobeerd met een klein LF koppel transfotje (10k/1k), maar dat
gaf ongewenste koppelingen.
Het zaakje is opgebouwd uit wat de junkbox te bieden had, heeft
geen enkele pretentie, en is naar alle waarschijnlijkheid voor
verbetering vatbaar, maar het werkt.
Maar ik ga eerstdaags in de mixer de spanningsdeler van gate
2, nu bestaande uit twee weerstanden van 12k en 4k7, vervangen
door twee weerstanden van 100 k en de source weerstand van 100
Ohm vervangen door 1k2. Enig speuren op het internet gaf aan dat
dit gebruikelijkere waardes zijn voor BF981 mixers… in tegenstelling
tot de weerstandswaarden die ik heb gebruikt. Verder ga ik toch
nog eens proberen om een LF trafotje in de drain van de mixer
te plaatsen, maar dan volledig afgeschermd, en hopelijk krijg
ik dan wat meer opslingering van het 1 kHz uitgangssignaal.
Nog een paar tips, de spoelen voor de afgestemde kringen van
17,2 kHz zijn gehaald uit FM stereodecoders (daar gebruikt men
o.a. kringen op 19 kHz en 38 kHz die mits aanpassing van de C
meestal zondermeer bruikbaar zijn) en uit cassettedeks waarin
dikwijls voor het dolby IC een LC filtertje zit dat de 19kHz afkomstig
van de FM ontvanger dient te onderdrukken.
De toongenerator moet, zeker met de in het schema opgegeven weerstandswaarden
voor de mixer, redelijk laagohmig zijn en een paar volts afgeven.
De spanning die de generator levert dient regelbaar te zijn, want
het niveau van die spanning is redelijk kritisch om een goede
menging te krijgen.
Vergeet ook niet dat je antenne, als die een behoorlijke capaciteit
heeft, de ingangskring wat kan verstemmen.
Foto koperzijde en componentenzijde
En last but not least, wees niet zuinig met de afscherming. …
vooral van de drainkringen.
En nu allen aan de soldeerbout.
73
van ON3SLB, Steven
